U znoju lica svoga
Prema biblijskom izvješću u Knjizi Postanka, rad je jedna od posljedica izvornoga grijeha, pravo prokletstvo koje će opterećivati čovječanstvo tijekom povijesti. S toga gledišta sreća ljudskoga bića sastoji se u motrenju, u svetoj dokolici.
Povijest bilježi kako su tijekom stoljeća razne uljudbe zahtijevale rad kao oblik kazne, koju su pobjednici nametali poraženima u ratovima. Ukratko, rad je kazna.
Utjelovljenjem Vječnoga Sina Božjega – druge Osobe Presvetoga Trojstva – gledište se obrnulo. Kad se Isus rodio, postojale su uljudbe izgrađene na radu, poput rada mrava koji su sav trud posvećivali zadatcima kao svrsi svoga postojanja. Prokletstvo iz Postanka se ispunilo, a sreća se mogla pronaći upravo u radu.
Isus, Sin Božji koji je postao čovjekom, rođen je u zanatničkom domu svetoga Josipa, a i sam je smatran radnikom, zanatnikom. „Nije li ovo drvodjeljin sin?“ (Matej 13, 55), pitali su se ljudi, zadivljeni Isusovim čudima. Ovdje vrijedi pojasniti: drvodjelstvo nije bilo ograničeno samo na rad s drvom, nego je uključivalo i željezo i drugo potrebno za poljske alate.
Rad je otkupljen utjelovljenjem; stoga je od početka kršćanstva imao povlašteno mjesto u Crkvi: normalno je da kršćanin uzdržava sebe i svoju obitelj radom. Otuda izraz svetoga Pavla u njegovoj Prvoj poslanici Korinćanima i u Drugoj poslanici Solunjanima: „Tko ne će da radi, neka i ne jede!“ (Druga Solunjanima 3, 10).
U društvenom učenju Crkve rad zauzima središnje mjesto, a njegova prvotna briga mora biti da ga ne nedostaje, da bude poštovan i pravedno plaćen. Povijesno gledano, čak i u samostanima, gdje su se ljudi okupljali da žive u motrenju i štovanju Boga, taj predokus vječnog života održavao se radom. Rad, ljudski shvaćen, ne bi trebao ometati zakonitu dokolicu (slobodno vrijeme) i njegovanje umnoga života.
U današnjoj Argentini raspadanje države odražava se umanjenjem vrijednosti poduzeća, a to je uzrok nezaposlenosti. Tlapnja libertarijanskoga neoliberalizma koji je na vlasti zanemaruje stvarnost obitelji, u kojoj rade i muškarac i žena. Muškarac najčešće radi u raznim zanimanjima, a žena ostaje doma, ali samohrane žene i udovice poznaju poteškoće rada, čak i u tvornicama, radionicama i drugim okruženjima. U dobro uređenom društvu slobodno vrijeme i rad imaju vrijednost nadopunjavanja. „Znoj lica“ (Postanak 3, 19) i umno nastojanje čine cjelokupnost ljudskoga zanimanja u svijetu.
kastilski izvornik
“Con el sudor de tu frente”
Según el relato bíblico del Génesis, el trabajo es una de las consecuencias del pecado original, una verdadera maldición que pesará sobre el hombre a lo largo de la historia. Desde esta perspectiva, la felicidad del ser humano consiste en la contemplación, en el ocio sagrado.
La historia registra, a lo largo de los siglos, cómo en las diversas civilizaciones el trabajo fue exigido a modo de un castigo, impuesto por los vencedores, en las guerras, a los vencidos. En suma, el trabajo es un castigo.
Con la Encarnación del Hijo Eterno de Dios – la segunda Persona de la Santísima Trinidad –, la perspectiva es invertida. Cuando se produjo el nacimiento de Jesús, existían civilizaciones edificadas con el trabajo, como realización de hormigas que ponían en trabajar todo el empeño, como fin de su existencia. La maldición genesíaca se cumplía y en ese ejercicio debía hallarse la felicidad.
Jesús, el Hijo de Dios hecho hombre, nació en el hogar artesano de San José, y él mismo fue considerado un trabajador, un artesano. “¿No es éste el hijo del carpintero?” (Mt 13, 55), se preguntaba la gente admirada por los milagros de Jesús. Valga a esta altura una aclaración: la carpintería no se limitaba, entonces, al trabajo sobre la madera, sino que incluía el hierro y otros materiales necesarios para los instrumentos del campo.
El trabajo ha sido redimido por la Encarnación; por eso, desde el comienzo del cristianismo encuentra un lugar de privilegio en la Iglesia: es lo normal para un cristiano sostenerse y mantener a su familia, mediante el trabajo. De allí la expresión de San Pablo, en su Primera Carta a los Corintios, y en su Segunda Carta a los Tesalonicenses: “El que no quiera trabajar, que no coma” (2 Tes 3, 10).
En la Doctrina Social de la Iglesia el trabajo ocupa un lugar central, y toda su preocupación ha de ser que no falte; y que sea respetado y retribuido con justicia. Históricamente, hasta en los monasterios, donde los hombres se reunían para vivir en la contemplación y en la adoración de Dios, este anticipo de la vida eterna se sostenía mediante el trabajo. El trabajo, humanamente concebido, no debe impedir el legítimo ocio y el cultivo de la vida intelectual.
En la Argentina de hoy, la destrucción del Estado es replicada por el menoscabo de las empresas, y es la causa de la desocupación. La fantasía del neoliberalismo libertario, que está en el poder, desconoce la realidad de la familia; en la que tanto el hombre como la mujer trabajan. El varón las más de las veces, en diversas ocupaciones y la mujer en la casa; pero la mujer soltera y la viuda conocen el rigor del trabajo aún en la fábrica, el taller, y otros ámbitos. En una sociedad bien ordenada el ocio y el trabajo tienen un valor complementario. “El sudor de la frente” y el esfuerzo intelectual constituyen el todo de la ocupación del hombre en el mundo.