Maloljetni ubojice

Prije nekoga vremena objavio sam članak pod naslovom „Mlazna djeca“. U njemu sam izrazio društvenu zabrinutost koja se odrazila u medijima. Kao uzrok prosudio sam: „nema obitelji, nema škole, nema Crkve“. Drugim riječima, iz normalne obitelji – dovoljan je taj pridjev ne dolazi dijete koje je spremno otimati tuđu imovinu. Nadalje, iskustvo pokazuje da im je općenito nedostajalo potpuno osnovno školovanje, dobar vjeronauk i bliskost kršćanske zajednice. Ono što je nedostajalo u tim slučajevima bio je osjećaj za pravednost te vrijednost i zakonitost privatnoga vlasništva.

Trenutačno se u argentinskim „medijima“ izražavaju zaprepaštenje, čak i ogorčenje i tuga. Sada novine – koje se čitaju i na internetu – televizija i društvene mreže izvješćuju o slučajevima maloljetnika koji ubijaju i umiru s neporecivom nepromišljenošću; mogli bismo reći gotovo s nekom vrstom naivnosti. To su djeca od samo četrnaest ili petnaest godina. Zato neki predlažu snižavanje dobi nekažnjivosti, tj. uspostavu kaznene odgovornosti na dvanaest godina. Hoćemo li morati povećati broj dječjih zatvora?

Ono što je u današnjem svijetu u krizi jest smisao života. Ratovi su oduvijek bolno osjećali taj smisao; dva velika rata XX. stoljeća ostavila su goleme ožiljke. Djeca posjeduju smisao života bez potrebe za promišljanjem, kao neku vrstu prirodnoga nagona. Kasnije, školovanje tumači vrijednost ljudskoga života, a njegov se smisao pretpostavlja kao društvena zbilja. Neka zanimanja ga prakticiraju kao nešto neizbježno, braneći ga kao nešto što ih identificira; to je slučaj, primjerice, s liječnicima i redarstvenicima. Zanimljivo je primijetiti kako su maloljetni ubojice osobito okrutni prema policajcima; mržnja koja dovodi do zločina kao pozadinu ima nepovjerenje društva prema policijskom djelovanju i ulozi.

Kršćanska vjera i kultura prikazuju ljudski život kao dar Boga Stvoritelja, koji je stvorio čovjeka na svoju sliku. U slučaju maloljetnika koji ubijaju, nedostatak smisla života, kako njihova tako i tuđega, otkriva zamračivanje vjere, iako mogu biti kršteni, čak i da su primili svoju prvu (a možda i jedinu?) Pričest. Život je golema stvarnost, koja obuhvaća i biljno i životinjsko carstvo i izvor je ljepote. Može se, dakle, govoriti o otajstvu života. Samo kamenje nema život. Posvećujuća milost, dar Duha Svetoga, koji potječe od Krista Uskrsloga, sudjelovanje je u božanskom životu i predokus vječnoga života. „Ta meni je živjeti Krist“ (Filipljanima 1, 21), napisao je sv. Pavao Apostol.

Propovijedanje Krista Uskrsloga i izlaganje otajstva života, sadržana u znaku križa, smanjit će i učiniti da gotovo nestane žalosni slučaj maloljetnih ubojica.

Konačno, reći ću da postoji politički problem: smisao života mora se naučiti u obitelji. Vlada mora poticati obitelj, i duhovno i materijalno; u Argentini ona izumire, trne se s dramatičnim padom rodnosti i zakonima koji je zadnja četiri desetljeća rastaču. Prema društvenoj nauci Crkve, obitelj je „svetište života“.

kastilski izvornik

Menores asesinos

Hace ya tiempo, publiqué un artículo titulado “Pibes chorros”. Allí expresaba una inquietud social reflejada en los medios de comunicación. Como causa, yo sentenciaba: “no hay familia, no hay escuela, no hay Iglesia”. Es decir: de una familia normal – baste este adjetivo – no procede un chico dispuesto a apoderarse de la propiedad ajena. Además, la experiencia indica que, en general, carecían de una escolaridad completa en el orden primario, y les faltaba una buena catequesis y la cercanía de una comunidad cristiana. Lo que se echaba de menos en esos casos era el sentido de la justicia y el valor y la legitimidad de la propiedad privada.

Actualmente, el asombro y aun la indignación y la pena, también expresadas en “los medios”. Ahora el diario – que también se lee en Internet –, la televisión y “las redes” manifiestan los casos de menores que matan y mueren con una inconsciencia innegable; diríamos casi con una especie de ingenuidad. Son chicos de hasta catorce o quince años. Por eso algunos proponen bajar la edad de imputabilidad a los doce. ¿Habrá que multiplicar cárceles infantiles?

Lo que se halla en crisis en el mundo de hoy es el sentido de la vida. Las guerras siempre han hecho percibir dolorosamente ese sentido; las dos grandes guerras del siglo XX han dejado huellas tremendas. El sentido de la vida lo posee el niño sin necesidad de reflexionar, como una especie de instinto de la naturaleza. Después, la educación ilustra el valor de la vida humana, y su sentido es asumido como una realidad social. Algunas profesiones lo ejercitan como algo insoslayable, lo profesan como aquello que las identifica; así ocurre, por ejemplo, con los médicos y los policías. Es interesante señalar que los menores asesinos se ensañan precisamente con los policías; el odio que conduce al crimen tiene como telón de fondo la desconfianza de la sociedad con la actuación y la función policial.

La fe y la cultura cristiana presentan a la vida humana como un don del Dios Creador, que ha hecho al hombre a imagen suya. En el caso de los menores que matan, la falta del sentido de la vida, la propia y la ajena, muestra el oscurecimiento de la fe, aunque estén bautizados e incluso hayan hecho la Primera (¿única?) Comunión. La vida es una realidad amplísima, que abarca, también, al reino vegetal y al animal y es fuente de belleza. Puede hablarse, entonces, del misterio de la vida. Solo las piedras no tienen vida. La gracia santificante, don del Espíritu Santo, que tiene su origen en Cristo Resucitado, es una participación de la vida divina, y un anticipo de la vida eterna. “Para mí, la vida es Cristo” (Flp 1, 21), escribió el Apóstol San Pablo.

La predicación de Cristo Resucitado, y la exposición del misterio de la vida, sintetizada en el signo de la Cruz, harán disminuir y hasta casi desaparecer el caso lamentable de los menores asesinos..

Diré, por último, que existe un problema político: en la familia debe aprenderse el sentido de la vida. El gobierno debe favorecer, espiritual y materialmente, a la familia; que en Argentina se está extinguiendo, con el desplome dramático de la natalidad, y las leyes disolventes de las últimas cuatro décadas. Según la Doctrina Social de la Iglesia, la familia es “el santuario de la vida”.